Afgelopen maand maakte warenhuis V&D bekend aan de rand van de afgrond te bungelen.
De warenhuisketen bereikte eerder deze maand een akkoord met de verhuurders van zijn winkelpanden over verlaging van de huren. De banken waren vervolgens bereid de kredietkraan open te houden en aandeelhouder Sun Capital besloot extra kapitaal in V&D te steken. Daarmee werd een faillissement afgewend. Het gevaar is echter nog niet geweken en zelfs rechtstreeks bij de werknemer zelf neergelegd. ‘Het laatste puzzelstukje’ is het grootste discussiepunt dat zelfs heeft geleid tot een rechtszaak: het neergelegde loonoffer. Geen keuze of hebberigheid uit het verleden?

Salaris inleveren is een zeer gevoelig punt en kan discutabel zijn.

Maar de top van V&D geeft, door ook salaris in te leveren, in ieder geval een signaal af aan haar personeel dat de broekriem moet worden aangetrokken, het is namelijk een kwestie van gedwongen ontslagen of de pijn spreiden. Het is wel zeldzaam dat een werkgever vanuit een crisissituatie besluit om loonoffers eenzijdig af te dwingen, zoals V&D nu lijkt te willen doen.

Eenzijdig, en plein publiek en zonder baangarantie.

Investerings bank Sun Capital kocht eind 2011 V&D voor, naar schatting, 70 miljoen Euro van Maxeda. in 2013 stak deze investeringsmaatschappij al 30 miljoen dollar in vernieuwing van de winkel en lijkt nu ook welwillend te investeren.

Don Roach, financieel directeur van Sun Capital, geeft nu tijdelijk leiding aan V&D omdat de vorige topman onverwachts vertrok. De strategie die hij koos in deze situatie was niet diplomatiek, maar zeer Amerikaans: “Take it or leave it“.

Er werd direct bekend gemaakt dat er 50 van de 450 banen worden geschrapt en voor de rest van de medewerkers werd er een loonoffer van 5.8 % neergelegd.
Uit onderzoek blijkt, dat de meeste werknemers door de crisistijd zeker welwillend geworden zijn, dergelijke verworven rechten in te leveren en zo dus ook een deel salaris, in ruil voor baangarantie. Deze welwillendheid lijkt echter door de gekozen ‘take it or leave it’ strategie voor de meeste werknemers van V&D juist te verdwijnen.

Win-Win situatie

Het is niet de eerste keer dat een organisatie ten onder gaat na ‘gered te zijn’ door een buitenlandse investeerder. Kinderopvang organisatie Estro werd onlangs nog met flinke schulden achter gelaten terwijl de investeerders er met de buit vandoor gingen. Zo ging het ook bij Sun Capital wel eerder mis. Neem het Duitse postorderbedrijf Neckermann. Dat werd in 2008 gekocht maar ging in 2012 over de kop toen Sun weigerde er geld in te pompen. Daarentegen zijn zij ook eigenaar van Nederlandse Scotch & Soda, goed voor een omzet van 313 miljoen euro. Uit Bloomberg data blijkt dat verschillende Sun Capital fondsen bovengemiddeld presteren, maar de investeringsbank zelf deelt geen financiële gegevens.

Schimmig spel

Geen openheid van zaken geven, zou de indruk kunnen wekken van het schuiven met schulden, het ene gat dichten met het andere. Een mogelijke conclusie is nog dat Sun Capital schulden in V&D heeft gepompt en het vastgoed heeft verkocht, wat uiteindelijk het concern de nek heeft omgedraaid. De verkoop van die panden leverde destijds 1,3 miljard euro op.

 

 

 

 

 

 

 

 

‘De afzonderlijke opbrengst van het V&D-vastgoed is onbekend, maar de rechter gaat uit van “een zeer groot bedrag”. Iemand is daar toen rijk van geworden – en V&D zelf was het niet.’
-NRC Next 26 februari 2015

Niet bepaald de win-win situatie die Sun Capital zelf pretendeert. Zelf vindt V&D het ‘niet goed werkgeverschap’ dat de medewerkers niet willen opdraaien voor de erfenissen uit het verleden en gaat in hoger beroep.

Lose-lose,

Om te voorkomen dat iedereen verliest (faillissement) is de pijn spreiden een enorme boost voor het moreel: het kan het gevoel opwekken samen te moeten schuilen voor de storm. Dit is iets wat het team ten goede komt en een lange houdbaarheidsdatum heeft, en strategisch dus een verstandige zet is voor de organisatie. Baangarantie past in die strategie. Maar de in plaats daarvan aangeboden winstparticipatie past meer in een lose-lose strategie.

Want als V&D het niet blijkt te redden is er geen winst te verdelen én is de medewerker 5 jaar lang 5.8 % loon kwijt en komt men met dat laatst verdiende salaris in de WW-uitkering terecht.

Abstractie

De rechter heeft besloten dat het warenhuis de lonen niet eenzijdig mag verlagen. V&D tekende direct na de uitspraak hoger beroep aan. Het is hier dus de rechter die de werknemers beschermt, terwijl de werkgever hier verantwoordelijk voor is. Deze verantwoordelijke topman gaf echter enkele dagen voor de uitspraak (middels een nieuwsbrief!) aan de uitspraak van de rechter af te wachten voordat het loon werd ingehouden, maar er wel sprake is van inhouding met terugwerkende kracht in de maand maart. In 1 maand dubbel lijden dus.
Dat deze topman vanaf een afstand de medewerkers laat lijden doet mij denken aan het Milgram Experiment.

imagesJMEJKPS7

Uit dit experiment blijkt dat als we de mensen die de gevolgen ervaren van de beslissingen die we maken niet kunnen horen of zien, 66 % van de mensen in staat zijn deze mensen pijn (met dodelijke afloop) te doen. We zien elkaar blijkbaar niet meer als mensen door de afstand. Dat deze topman de medewerkers niet persoonlijk kent is niet alleen te wijten aan de fysieke afstand maar ook aan de grootte van de organisatie. We werken vandaag de dag op zo’n grote schaal dat het soms niet meer te bevatten is. Schaalvergroting creëert per definitie afstand, en op enige afstand verliezen menselijke concepten hun betekenis. De deelnemers in het experiment stopte eerder met de uitvoering als hij diegene die hij pijn moest doen kon zien of aanraken. Abstractie is niet alleen slecht voor de economie, het is dus zelfs dodelijk.

Het kan ook anders

Zelf heb ik ervaring met loonoffer. Het was aan het begin van de economische recessie, dat de organisatie waarvoor ik werkzaam was, in financieel zwaar weer terecht kwam. De directeur nam de organisatie (toen circa 100 medewerkers) bijeen om te informeren over de situatie waarin de organisatie in verkeerde. Dit werd niet alleen door cijfers onderbouwt, maar ook in woorden recht uit het hart van deze eigenaar. Heel lang had de eigenaar geloofd dat hij moest blijven investeren in ontwikkeling van medewerkers (zo werd bijvoorbeeld de helft van mijn studie bekostigd). ondanks de opkomst van de crisis. Met pijn in zijn hart deelde hij mee dat het nu tijd was geworden dat hij moest schuilen voor deze storm, en nodigde hij zijn medewerkers uit om mee te schuilen door een loonoffer te brengen. Baangarantie kwam niet eens ter sprake, daar waar het gebrachte offer een half jaar later terug betaald zou worden. Net als bij V&D zou het offer pas nuttig zijn als iedereen mee zou doen. Het moreel werd inderdaad aangesproken, want merendeel van de medewerkers gaf diezelfde avond akkoord voor het loonoffer. De organisatie heeft nog enkele offers moeten brengen maar deze organisatie heeft de crisis overleefd.

Het kan dus ook anders, al was bij deze organisatie een essentieel verschil – kijkend naar het Milgram Experiment- dat de eigenaar (de verantwoordelijke) de medewerkers stuk voor stuk persoonlijk kende, en ons persoonlijk te woord stond. Er waren hier dan ook geen belangen van dergelijke investeerders bij betrokken. Volgens V&D is het verplichte loonoffer het laatste puzzelstukje in het reddingsplan. Als de rechter er een streep doorhaalt, zouden de afspraken met de andere partijen (belanghebbenden) op losse schroeven komen te staan en V&D weer in de gevarenzone terechtkomen. Als een loonoffer zo essentieel is, is het plan als een huis dat gebouwd is op drijfzand in plaats van op palen. En zal het gedoemd zijn in te storten.

Er is altijd een keuze. In het volgende blog zal ik deze theorie onderbouwen.

Meer informatie over dit onderwerp: