‘Ik vroeg aan haar hoe het ging. Na een lange stilte kwamen de tranen… die hielden niet meer op. Hoe moest het nu verder? Ze wist het niet meer’.

Als coach kom ik bij verschillende bedrijven waar reorganisaties gaande zijn. Medewerkers krijgen te maken met verlies van werkplek of zelfs met ontslag. Het lijkt vaak zo cliché: werk is maar werk. Als coach zie ik dat werk voor velen meer is dan alleen maar werk.

Het verlies van je werk                                                                    foto bij artikel

Het verlies van werk is voor velen een traumatische gebeurtenis. Mensen ervaren het als  meer dan alleen verliezen van inkomen. Werk is een van onze zekerheden. Het komt tegemoet aan fundamentele behoeftes als veiligheid, status, zekerheid, zelfvertrouwen, erbij horen etc. Allemaal zaken die bij een vaste baan vanzelfsprekend lijken. Voor iemand die ontslagen wordt, vallen deze zekerheden (tijdelijk) weg. Vaak is er aan het ontslag een langere periode van onzekerheid vooraf gegaan, zijn er meerder pogingen geweest om de organisatie toch nog te redden. Als het ontslag dan toch volgt, is het definitief.

Die rouw als reactie op ontslag, is de ‘keerzijde’ van het hechtingsproces en de loyaliteit, waarmee medewerkers zich hebben verbonden aan hun baan en aan alles wat daarbij hoort. Rouwprocessen zijn belangrijk om het verlies van werk een plek te kunnen geven en een nieuw perspectief op de toekomst te ontwikkelen.

Rouwverwerking bij baanverlies; de verschillende stadia

De term rouwverwerking wordt veelal gebruikt nadat iemand is overleden, maar ook in het geval van baanverlies door bijvoorbeeld overplaatsing of ontslag kun je verschillende stadia van rouw ervaren. De verschillende fasen van rouw helpen bij het verwerken van het verdriet van baanverlies.

Rouwverwerking baanverlies stadium 1: Ontkenning
In deze fase van rouw zie je dat mensen het ontslag niet onder ogen willen zien.

Rouwverwerking stadium 2: Boosheid
In deze fase is het goed mogelijk dat iemand boos is op zijn baas, aangezien die hem of haar op straat heeft gezet. Ook kan het zijn dat de schuld wordt gegeven aan collega’s of adviseurs die tekortgeschoten zijn. Dit helpt bij de rouwverwerking aangezien het gevoel van schuld en verdriet wordt onderdrukt door zich druk te maken over de schuldvraag. Ook gedachten van wraak kunnen tijdens deze fase opspelen.

Rouwverwerking stadium 3: Marchanderen/onderhandelen
Als de verliezer merkt dat protesteren en boosheid niet helpt kan men proberen het verlies van de baan te verwerken door zich doelen te stellen of beloften te doen. Dit kan bijvoorbeeld door naar de rechter te stappen en het ontslag aan te vechten of financiële compensatie te vragen voor het geleverde werk en inkomstenderving.

Rouwverwerking stadium 4: Depressie
Als protesteren tegen het baanverlies geen zin meer heeft en er te weinig compensatie is geboden kan het voorkomen dat iemand in een depressie raakt, of symptomen van stress vertoont.

Rouwverwerking baanverlies stadium 5: Acceptatie
Je bent in het laatste stadium aangekomen van de rouwverwerking, hebt het baanverlies geaccepteerd. Pas na de acceptatie is er ruimte voor nieuw perspectief, nieuwe actie en kun je actief op zoek naar nieuw werk.

In het verwerken van verlies zijn veelvoorkomende patronen te benoemen. Verwerken heeft als doel het loslaten van wat ooit was. Daar bewust mee aan de slag gaan, vergroot de kans om een volgende stap te kunnen maken naar een nieuwe uitdaging.

De werkgever (die zijn medewerkers gevraagd heef zich te verbinden aan de organisatie) is medeverantwoordelijk voor het verwerken van het verlies. En het is goed werkgeverschap om hier ook invulling aan te geven. Verantwoordelijkheid ten aanzien van de vertrekken de collega’s, maar ook van de achterblijvers.

Een coach kan jou helpen om dit proces te doorlopen, zodat je de volgende stap kunt maken.

Stephany Linthorst is coach/veranderkundige bij sl-IMPACT, en begeleidt individuen, teams en organisaties bij veranderingsprocessen, info@sl-impact.nl  06-37 55 45 41