“Ruim 10 procent van de Nederlandse huishoudens leven in armoede. Dat heeft alles met de crisis te maken. Mensen die eerst een werkloosheidsuitkering hadden, zitten nu in de bijstand en hebben meer kans om in de armoede terecht te komen.”

– RTL Nieuws 18 december 2014

 

Door de crisis is armoede ontstaan. Dat is duidelijk. 2014 zou het jaar van het herstel worden. Met bovenstaand nieuws en een werkloosheid percentage van 8 % zijn we nog ver verwijderd van herstel. Nu we weten waar we staan. Maar hoe zijn we hier nu eigenlijk beland?

Wij van Wc Eend adviseren Wc Eend

Ik las een aantal informatieve stukken hierover, totdat het mij opviel dat er voornamelijk financiële experts aan het woord zijn. Die tevens ook voorspellingen doen. Ik merkte weerstand op bij mijzelf. Was dat niet de hoek waar het allemaal begon? In deze cyclische bedrijfstak werd een goede periode opgevolgd door een slechte periode. Door de problemen bij de banken kwam het bedrijfsleven in de problemen. Bedrijven konden geen kredieten meer krijgen en het vertrouwen in de economie daalde. De kredietcrisis ontwikkelde zich tot een brede economische crisis. Een schril contrast van de hoogtij dagen enkele jaren daarvoor.

Niet meer in guldens denken, we hebben nu de euro

‘Niet meer in guldens denken, we hebben nu de euro’. Dit werd mij vaak gezegd als ik hardop stond te rekenen. Toch deed ik het. Ik ben geen financieel expert en de waarde van de euro zei mij niets, ik had er geen enkele associatie mee. Monopoly geld vond ik het. Lachend gaf ik het uit. Tot ik aan ieder salaris een stuk maand overhield. Met omrekenen dacht ik wel 2 keer na. En zelfs toen de euro er al enkele jaren was zat ik te rekenen bij de Hypotheker. Want ja, het waren de hoogtij dagen. Iedereen kon een huis kopen. Vraagprijzen veranderden alleen van gulden naar euro. Je salaris niet.

bonuscultuur

Toch werden leningen van wel 6 tot 8 keer het jaar salaris geaccordeerd door de bank. De makelaar of financieel adviseur gaf tevens groen licht. Met het vertrouwen van deze experts en deze instanties ging ons vermogen tot zelf nadenken blijkbaar op slot. Als het niet kon zouden ze immers geen goedkeuring geven toch? Wel dus. Deze mensen hadden een belang bij deze goedkeuringen. Bonussen. Vanuit die organisaties werd dit als prestatie bevorderend beschouwd. Dat is een gekleurde perceptie, de organisaties hadden namelijk ook weer groot voordeel van dit prestatie bevorderend gedrag. Waar was deze financiële drijfveer op gebaseerd? Laten we dit gedrag eens objectief bekijken.

Bonuscultuur: dopamine overkill

Als je plezier hebt in wat je doet komt er dopamine vrij, het stofje wat je helpt doelen te behalen. Als het doel behaald is word je beloond met wat dopamine: door moeder natuur bedacht omdat het een gunstige uitwerking heeft op cognitieve prestaties. Echter, het is een verslavend goedje. Door gebruik van alcohol, drugs en smartphones komt er ook dopamine vrij. Gewenning is een feit: we willen steeds meer dopamine om hetzelfde gelukzaligmakende effect te bereiken. Dit sluit exact aan op de ‘prestatie bevorderende’ bonuscultuur. Door het verslavende effect is het een egocentrisch stofje. Keuzes worden hier vervolgens door beïnvloed en zijn alleen gunstig voor korte termijn. Door het verslavende karakter werden de bonussen zelfs nog uitgekeerd terwijl de banken grote verliezen leden en door overheidshulp overeind werden gehouden.

bonuscultuur

We hebben de mensen, gedreven door bonussen, verward met leiders. Leiders die ons beschermen en wel willend zijn zichzelf op te offeren voor ons. In plaats daarvan zijn wij opgeofferd voor een bonus. De gevolgen treffen ons allemaal. Anderen voor ons laten denken bleek niet succesvol op lange termijn. Enige weerstand en wantrouwen hierdoor is verklaarbaar, maar mag ook niet leiden tot het op slot gaan van het herstel. Laten we aan het vertrouwen werken. De Grote Depressie (begonnen met ‘Black Thursday’, donderdag 29 oktober 1929) heeft ruim 10 jaar geduurd en sindsdien hebben er verschillende crisissen plaatsgevonden. Er heeft altijd herstel plaats gevonden. Ook dit werkt dus cyclisch. Een slechte periode wordt dus ook opgevolgd door een goede periode. Op naar 2015.

Bronnen: RTL Nieuws, CBS, Europa Nu, NRC.