‘Verder komen’ is dat waar het ons professionals om gaat? Wat ‘verder’ is hangt af van waar je bent. Net zoals ‘hoger op’, tenzij je de top bereikt hebt. Maar ook dan kun je elders nóg hoger. Zijn er kenmerken van die stappen? Daarover heeft psycholoog Abraham Maslow nagedacht.

Het model van Maslow onderscheidt de volgende niveaus:

1 Fysiek

wat je nodig hebt om in leven te blijven  zoals eten, een huis en warmte;

2 Veiligheid

een veilig gevoel, gezondheid, rust, orde en de afwezigheid van gevaar of dreiging,

3 Sociaal

het gevoel bij de anderen te horen, geaccepteerd, liever nog, geliefd worden, zorgen voor en verzorgd worden

4 Waardering

respect hebben voor jezelf en krijgen van anderen, status hebben

5 Maximale ontplooiing

volledige ontwikkeling van je kwaliteiten

Vaak worden de niveaus in de vorm van een piramide weergegeven: de piramide van Maslow. De fysieke behoeften vormen de basis; veiligheid kan bereikt worden als het fysieke niveau vervuld is. Mensen die zich veilig voelen gaan, volgens Maslow, meer letten op het sociale niveau. Waardering krijgen en geven en zelfontplooiing zijn de hogere niveaus.

Dit model verklaart het gedrag van jezelf en de mensen om je heen.

Stap voor stap

Je kunt pas aan hoger niveau behoefte gaan werken als de lagere behoefte vervuld is. Als je je niet veilig voelt, bijvoorbeeld op je werk omdat je baas in je werk rondneust, heb je nog geen behoefte aan zorgen voor je collega’s. Eerst moet je er zeker van zijn dat niemand aan je stoelpoten zaagt.

Alles wat je doet wordt door een behoefte gestuurd

Wanneer een mens iets doet bestaat er een gedachte en verwachting dat er door die handeling een behoefte vervuld kan gaan worden. Het schrijven van een artikel kan gericht zijn op een mooie tekst, of op het ordenen van materiaal, het geven van uitleg aan anderen, het uitblinken. Eén handeling kan voor verschillende mensen verschillende behoeften vervullen.

Gebrek aan bevrediging demotiveert

Als het lang duurt voordat een behoefte vervuld is, verdwijnt de motivatie om door te gaan. Nog erger, als er geen begrip krijgt voor je behoefte zul je eerder ophouden. Het lastige is dat iemand soms niet weet welke behoefte je probeert te vervullen. Dan weet je dus eigenlijk niet waarom je het doet. Gerommel en lukraak aanmodderen liggen dan op de loer.

Met verschillende behoeften het zelfde doen

Elke behoefte is individueel. Iedereen heeft op een bepaald moment de behoefte ergens bij te horen. Zo zie je regelmatig dat freelancers, die  toch graag alleen werken, anderen opzoeken in allerlei netwerkjes. Maar, de leden van een team die samen moeten werken, hoeven niet tegelijk behoefte te hebben aan ‘samen de schouders eronder’. Ontwikkeling van kwaliteiten klinkt heel nobel, maar is niet altijd even belangrijk. Soms pakt iemand een klus aan om snel geld te verdienen voor een vakantie. De behoefte aan rust moet eerst bevredigd worden.

In een team kan elk lid gedreven worden door een andere behoefte terwijl ze wel allemaal hetzelfde resultaat moeten bereiken. Je bent dat samen bezig met het vervullen van ieders eigen behoefte. Dat kan heel goed samengaan.

Motivatie komt van binnenuit

Het lukt niet om een ander een behoefte aan te praten. Stel dat je leidinggevende je vertelt dat je volgende maand vakantie krijgt als je nu overwerkt. Dan werkt dat aanbod alleen als je behoefte aan rust hebt, of aan iets anders wat je in die vrije dagen kan vervullen. Anders is het geen motiverend aanbod.

Iedereen werkt aan elk niveau

Wanneer je als professional ’s avonds aardappelen staat te schillen kan de motivatie zijn dat je graag met je gezin, je partner aan tafel zit. Dan ben je op zoek naar het bevredigen van je sociale behoeften. Door ingrijpende gebeurtenissen kun je niveaus omlaag schieten. Je bent op zoek naar rust in je zeilboot maar storm en stroom stuwen je richting klippen. Dan gaat het ineens om iets anders.